X
تبلیغات
فراتر از آسمان
فراتر از آسمان
به نام خداوند کیوان و گردان سپهر


 
تاريخ : پنجشنبه بیست و نهم اسفند 1392

سال نو بر همه ایرانیان مبارک

 



ارسال توسط مصطفی شجیعی
در آخرین روزهای سال قبل، خبر بسیار هیجان‌انگیزی منتشر شد که دنیای فیزیک را تکان داد:اخترشناسان مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیت‌سونیان به رهبری جان کواچ موفق شدند با استفاده از رادیوتلسکوپ BICEP2 در قطب جنوب، نشانه‌های مستقیم امواج گرانشی نخستین را کشف کنند. امواج گرانشی نخستین، آخرین پیش‌بینی اثبات نشده نظریه نسبیت عام اینشتین هستند؛ نوسان‌هایی در چارچوب فضا که تورم اولیه عالم، آنها را در 13.82 میلیارد سال پیش و لحظاتی پس از آن‌که عالم شروع به منبسط شدن کرد، به وجود آورد.



ادامه مطلب...
ارسال توسط مصطفی شجیعی
 
تاريخ : یکشنبه بیست و چهارم فروردین 1393
سحابی سیاره‌نمای آبل33 در فاصله 2500 سال‌نوری از زمین واقع شده و کارشناسان رصدخانه بسیار بزرگ در شیلی توانسته‌اند این تصویر حیرت‌انگیز را از جزئیات آن ثبت کنند.

سحابی سیاره‌نما آخرین مرحله از زندگی ستارگان همانند خورشید است که بیش از چند ده‌هزار سال طول نمی‌کشد. در این مرحله، جو خارجی ستاره به بیرون فوران می‌کند و هسته ستاره که هم‌اندازه زمین است و بیشتر جرم ستاره را در خود جای داده، عیان می‌شود. دمای بالای هسته که حدود ده‌هزار کلوین است، باعث می‌شود این ستاره کوچک که کوتوله سفید نامیده می‌شود، پرتوهای قدرتمند فرابنفش از خود منتشر کند، گازهای اطراف را ملتهب کرده و آن را به نورافشانی وادار کند.

در حالت کلی، سحابی سیاره‌نما شکل خاص و متقارنی ندارد، اما در برخی موارد شکل‌های هندسی منظمی مشاهده می‌شود، مانند سحابی سیاره‌نمای آبل33 که به‌وضوح کروی است. نکته جالب در مورد این سحابی، خط دید آن است که به طور تصادفی از کنار ستاره HD 83535 (که از سحابی به زمین نزدیک‌تر است) عبور می‌کند و باعث شده این شکل زیبا و مشابه حلقه الماس را تداعی کند.

شرح عکس: نمای سحابی سیاره‌نمای آبل33 در صورت فلکی مارآبی. ستاره سرخ‎‏رنگ و درخشان بالای تصویر، یوتا-مارآبی است.



ارسال توسط مصطفی شجیعی
 
تاريخ : سه شنبه نوزدهم فروردین 1393
دانشمندان با استفاده از داده های تلسکوپ فضایی "فرمی" ناسا به پاسخی برای ماهیت ماده تاریک دست یافته اند.

 ستاره شناسان که چندین دهه را صرف مطالعه ماده تاریک کرده اند بر این باورند که این ماده نامرئی بخش اعظمی از کائنات را تشکیل داده است.

"دن هوپر" استادیار آزمایشگاه ملی فرمی در باتاویا در ایلی نویز و همکارانش، سیگنال رسیده از قلب کهکشان راه شیری از سال 2009 تا کنون را بررسی کرده اند.

این سیگنال حاوی مه پرتوهای گاما- پرتوهای بسیار پرانرژی-  است و اکنون دانشمندان متقاعد شده اند که این سیگنال ناشی از برخورد ذرات ماده تاریک به یکدیگر است.

تصویری که احتمالا ماده تاریک است  

محققان می گویند: همانطور که این ذرات یکدیگر را نابود می کنند، پرتوهای گامای آزاد شده در فضا، به یک برافروختگی قابل مشاهده در مرکز راه شیری تبدیل می شود.

تشخیص های مشابه در کهکشانهای کوتوله همسایه که کوچکتر ازکهکشان ما هستند می تواند حاکی از صحت این نظریه باشد.

هوپر می گوید: این متقاعد کننده ترین سیگنالی است که برای ذرات ماده تاریک داریم.

دانشمندان برای تایید یافته های خود مجبور بودند دیگر احتمالات را برای این سیگنال رد کنند از جمله پرتوهای گامای تولید شده توسط تپ اخترهای دور افتاده یا ستاره ای که به سرعت بچرخد.

تلسکوپ فرمی ناسا 

آنها دریافتند پرتوهای گاما، محیطی با وسعت حدود 10 هزار سال نوری در اطراف مرکز کائنات ایجاد می کند و از این رو احتمال آنکه تپ اخترها منشا امر باشند را رد کردند.

 

اگر یافته های محققان فرمی درست از آب درآید، کشف آنها سئوالات بیشماری را در مورد ماده تاریک مطرح می کند.

پیش از این دانشمندان فکر می کردند ماده تاریک از ذرات فرضی موسوم به ذارت عظیم دارای تعامل ضعیف (WIMP) ساخته شده است.

اگر ماده تاریک در قلب کهکشان ما تولید و نابود می شود پس باید ذره بسیار سنگین تری باشد.

نمایی از کهکشان راه شیری 

این امر می تواند در مورد برخی شواهد پیشین برای ماده تاریک که بر روی زمین تجربه کرده ایم شبهه ایجاد کند.

اگر یافته های پروفسور هوپر و همکارانش با سیگنال های مشابه در قلب دیگر کهکشانها مطابقت داشته باشد به احتمال قوی یافته های آنها صحت خواهد داشت.



ارسال توسط مصطفی شجیعی
 
تاريخ : سه شنبه نوزدهم فروردین 1393
خورشید، زمین و مریخ در یک پدیده نادر کیهانی موسوم به "مقابله"، امروز سه شنبه 19 فروردین- (هشتم آوریل) در یک خط قرار می گیرند.

امروز مریخ مدار 687 روزه خود را به دور خورشید به اتمام رسانده و سال مریخی به پایان می رسد.

این مدار مانند گردش زمین به دور خورشید است که 365 روز طول می کشد.

مدت زمان سال مریخی (۶۸۹ روز) و سال زمینی (۳۶۵ روز) نشان می‌دهد که فاصله زمانی هر دو مقابله حدود دو سال و دو ماه است. اما با توجه به بیضی بودن مدار هر دو سیاره، می‌توان انتظار داشت که فاصله بین زمین و مریخ در هر مقابله متفاوت باشد.

کمترین فاصله، زمانی رخ می‌دهد که زمین در اوج و مریخ در حضیض مدار خود باشد. در این حالت زمین و مریخ تا ۵۶ میلیون کیلومتر به هم نزدیک خواهند شد. دورترین فاصله بین دو سیاره در مقابله می‌تواند تا ۲۴۰ میلیون کیلومتر افزایش یابد.

کمترین فاصله بین زمین و بهرام در مقابله‌هایی رخ می‌دهد که در دوره‌های ۱۵ تا ۱۷ ساله تکرار می‌شوند.



ارسال توسط مصطفی شجیعی
 
تاريخ : یکشنبه هفدهم فروردین 1393

سازمان ناسا از وقوع اولین ماه‌گرفتگی کلی از میان چهار نمونه پیش‌بینی شده در سال جاری در روز 15 آوریل(26 فروردین) خبر داد.

، این ماه‌گرفتگی کامل در آمریکای شمالی قابل مشاهده خواهد بود که این امر در صورت مناسب بودن آب‌وهوا امکان‌پذیر است.

این اولین نمونه از چهار خسوف کلی است که در فواصل زمانی شش ماه در سال جاری و سال آینده رخ خواهند داد.

ماه‌گرفتگی‌های کامل بعدی در روزهای هشتم اکتبر(16 مهر)، چهارم آوریل 2015(15 فروردین 94) و آخری در روز 28 سپتامبر 2015(ششم مهر 94) رخ خواهند داد. این رویدادها به عنوان چهارگانه خسوف کلی شناخته شده است.

خسوف در چهار شکل نیم‌سایه‌ای، جزئی و کلی رخ می‌دهد. ماه‌گرفتگی نیم‌سایه‌ای جزء ضعیف‌ترین و نامحسوس‌ترین خسوفها بوده که طی آن ماه تنها در امتداد لبه سایه زمین عبور می‌کند.

یک ماه‌گرفتگی جزئی اغلب برای چشمهای آموزش‌ندیده قابل تشخییص نیست. در این نوع خسوف، بخشی از ماه با سایه زمین تاریک می‌شود.

این در حالیست که ماه‌گرفتگی کلی زمانی که ماه، زمین و خورشید بطور کامل در یک سف قرار گرفته و هم تراز می‌شوند، رخ می‌دهند. در این زمان، تاج خورشید در همه لبه‌های زمین درخشیده و به ماه یک رنگ قرمز تیره چشمگیر می‌دهد.

معمولا ماه‌گرفتگی‌ها در ترتیب‌ها تصادفی رخ می‌دهند؛ دو خسوف جزئی با یک کلی دنبال شده و پس از آن یک جزئی، یک نیم سایه‌ای و مجددا کلی اتفاق می‌افتد. از این رو است که یک چهارگانه خسوف کلی به عنوان یک رویداد خاص محسوب می‌شود.



ارسال توسط مصطفی شجیعی
 
تاريخ : چهارشنبه سیزدهم فروردین 1393

احتمالا هیولایی در کناره منظومه شمسی، در کمین نشسته است. یک سیاره کوتوله تازه کشف شده، عنوان دورترین جسم منظومه شمسی را به خود اختصاص داده و مدار گردش آن هم نشان از سیاره غول‎آسا، سنگین و نادیده‎ای دارد که جرم آن ده برابر زمین است و مدار گردشش بسیار دورتر از پلوتو.

این سیاره کوتوله که اکنون 2012 VP113 خوانده می‌شود (به دلیل این که اولین بار در عکس‌های گرفته شده در نوامبر 2012 مشاهده شد) به خودی خود کشف جالب توجهی است. اسکات شپرد از انستیتوی علوم کارنگی در واشینگتن و همکارانش دریافتند که این سیاره که از سنگ و یخ تشکیل شده،‌450 کیلومتر پهنا دارد و کمترین فاصله مدار گردش آن از خورشید، 80 واحد نجومی است (فاصله متوسط زمین تا خورشید، یک واحد نجومی است).

این فاصله دو برابر بیشتر از فاصله معروف‌ترین سیاره کوتوله؛ یعنی پلوتو؛ است که 2340 کیلومتر پهنا دارد و خود رکورد قبلی، یعنی سیارک 1000 کیلومتری سدنا را که در سال 2003/1382 کشف شده بود و نزدیک‌ترین فاصله آن از خورشید 76 واحد نجومی بود، پشت سر گذاشته است.

اجسامی که در مداری تا این اندازه دور از خورشید و در «ابر داخلی اورت» گردش می‌کنند، برای کاوش دوران ابتدایی منظومه شمسی مفیدند، زیرا آنها به حدی دور هستند که سیارات گازی بر آنها اثر نمی‌گذارند، ولی به اندازه کافی به خورشید نزدیک هستند که تحت تاثیر گرانش دیگر ستارگان کهکشان ما قرار نگیرند؛ در نتیجه مدار و رفتار آنها باید از زمان شکل گیری آنها تا به حال، بدون تغییر مانده باشد. شپرد می‌گوید: «وقتی بتوانیم اجسام بیشتری را در این مناطق بیابیم، خواهیم توانست سناریوهای احتمالی شکل گیری را با قوت بیشتری تدوین کنیم».

عروسک‌باز دوردستکشف 2012 VP113 ناگهان تعداد اجسام شناخته شده در این ناحیه از آسمان را دو برابر کرد(از یکی به دو تا !). برآورد اعضای گروه این است که تعداد خیلی بیشتری از این اجسام در آن ناحیه وجود داشته باشند که هنوز کشف نشده‌اند. «به مدت 70 سال فکر می‌کردیم که پلوتو تنها جسم آن ناحیه از فضا است، ولی اکنون می‌دانیم که هزاران جسم دیگر در مدار آن در حال چرخش هستند. سدنا هم برای ده سال تنها جسم مدار خود بود، ولی اکنون روشن است که سدنا و 2012 VP113 تنها نوک کوه یخ هستند».

گروه شپرد وقتی مدار چرخش 2012 VP113، سدنا و 10 جسم دیگر را که در فاصله کمتری نسبت به این سیارک از خورشید قرار داشتند، بررسی می‌کردند، هم‎ترازی عجیبی یافتند. او می‌گوید: «شگفتی بزرگی برای ما بود».

طبق محاسبات گروه، یک توضیح برای این هم‍‌ترازی می‌تواند جاذبه سیاره‌ای سنگی باشد که ده برابر سنگین‌تر از زمین است و در فاصله 250 واحد نجومی از خورشید، به دور آن می‌چرخد. این سیاره باید سرد و تاریک باشد (و اجسام نزدیک به خود را مانند یک خیمه شب باز دور ولی قدرت‌مند، به جلو و عقب می‌کشد).

کاوشگر پیمایش فروسرخ میدان وسیع ناسا (WISE) این منطقه از فضا را در سال های 2010 و 2011 در تلاش برای یافتن این سیاره ناشناخته جستجو کرد و دست خالی به ماموریت خود خاتمه داد.

اینفوگراف- منظومه شمسی خارجی

ولی وایز به دنبال گرمای غول‌های گازی بود؛ حال آن که یک «ابر زمین» سنگی مانند چیزی که گروه شپرد پیش‌بینی می‌کنند، آن قدر سرد است که این تلسکوپ توان یافتن آن را نخواهد داشت. ند رایت، جستجوگر ارشد تلسکوپ گفت: «این سیاره برای تلسکوپ ما بیش از اندازه کم‌نور است. حتی اگر این سیاره یک منبع گرمای داخلی کوچک داشته باشد؛ و نور خورشید را جذب کند؛ باز هم گرمای آن برای دیده شدن کفایت نخواهد کرد».

سیارات ولگردبا این وجود، اگر این سیاره وجود داشته باشد، چطور ممکن است که چنین غولی تا کنون از دید ما در امان مانده باشد؟ به نظر عجیب می‌رسد، به خصوص با توجه به این که به تازگی سیاراتی 1000 برابر دورتر از آن هم در منظومه‌های شمسی دیگر دیده شده‌اند. ولی ابزارهایی همچون تلسکوپ فضایی کپلر ناسا، که موفقیت خارق‌العاده‌ای در کشف سیارات منظومه‌های دیگر داشته است، بختی برای مشاهده چنین سیاره‌ای نخواهد داشت.

کپلر به گونه‌ای طراحی شده که سو سو زدن اندک در نور ستارگان را که در اثر عبور سیاره‌ها از مقابل آن اتفاق می‌افتد، تشخیص دهد. ویلیام ولش از دانشگاه ایالتی سن دیگو، که عضو گروه کپلر هم هست، می‌گوید: «کپلر به هیچ وجه توان دیدن این سیاره را نخواهد داشت».

از دید ولش، تنها راهی که اکنون در دسترس است و شاید بختی برای یافتن سیاره ناشناخته داشته باشد، ‌اثر ریزهمگرایی گرانشی است که در آن، می‌توان از گرانش یک جسم سنگین بین زمین و سیاره مورد بحث به عنوان یک عدسی بزرگ‌نمایی کیهانی استفاده کرد. اخیرا از این شیوه برای رصد جسمی استفاده شد که گمان می رود که اولین قمر خارج از منظومه شمسی باشد.

ولی شیوه‌های دیگری هم برای توضیح هم‏‌ترازی مداری که گروه شپرد یافته‌اند وجود دارند، مانند کشش ستارگان یا سیارات  «ولگردی» که مدت‌ها پیش از منظومه ما بیرون انداخته شده‌اند.

به همین دلیل، مایک براون از دانشگاه صنعتی کالیفرنیا که از کاشفان سدنا بوده؛ امیدی به کشف یک سیاره غول آسا ندارد. «این احتمال وجود دارد که یک جسم فضایی غول آسای ناشناخته مسبب این رخداد باشد، ولی خیلی دلایل احتمالی دیگر هم هستند که می‌توانند همین اثر را بر جا بگذارند، و متاسفانه، احتمال وجود آنها خیلی بیشتر از این سیاره است».



ارسال توسط مصطفی شجیعی
 
تاريخ : جمعه هشتم فروردین 1393

، وقتی این گل آفتاب گردان شکوفا شده و گلبرگ های خود را باز می کند، می تواند نور یک ستاره را مسدود و به تلسکوپ های فضایی کمک کند به دید شفافی از سیاره هایی که به دور ستاره می گردند دست یابد.

کارشناسان امیدوارند این ابداع بتواند دانش انسان را از سیارات بیگانه متحول کند.

ستاره شناسان طی 15 سال گذشته به طور غیر مستقیم سیارات خارج از منظومه شمسی را شناسایی کرده اند اما عکاسی واقعی از یکی از آنها کار بسیار دشواری بوده است.

دانشمندان می گویند شناسایی نور بازتابی و تار یک سیاره از ستاره آن که یک میلیارد برابر روشن تر است مانند یافتن یک سوزن در کاهدان است بویژه وقتی که سیاره مورد نظر مانند زمین کوچک و سنگی باشد.

به منظور دستیابی به این توان، محققان شیوه هایی را برای مسدود سازی نور ستاره ابداع کرده اند به طوریکه  نور ساطع شده توسط سیاره حفظ همچنان شود. این پدیده سرکوب نور ستاره خوانده می شود.

از این رو دانش پژوهان در حال ساخت یک سایبان بزرگ شبیه گل آفتاب گردان هستند که در ترکیب با یک تلسکوپ فضایی کار می کند. این سایبان قادر است خود را دقیقا بین تلسکوپ ستاره مورد بررسی قرار داده و نور ستاره را حتی پیش از رسیدن به آینه های تلسکوپ مسدود کند.

وقتی نور ستاره مسدود شود، نوری بازتاب شده از سیاره ای که به دور این ستاره می گردد، قابل مشاهده می شود. ستاره شناسان با استفاده از این فناوری می توانند به دید واقعی تری از سیارات خارج از منظومه شمسی دست یابند؛ تصاویری که می تواند مشخص کند آیا چنین دنیاهایی می تواند از حیات آنگونه که ما می شناسیم پشتیبانی کند یا خیر.



ارسال توسط مصطفی شجیعی
 
تاريخ : پنجشنبه بیست و دوم اسفند 1392

محققان دانشگاه یورک در تحقیقات خود دریافته‌اند، دو کهکشان راه شیری و آندرومدا توسط 12 کهکشان غول‌پیکر احاطه شده‌اند.

تیم تحقیقاتی دانشگاه یورک به سرپرستی پروفسور «مارشال مک‌کال»، نقشه‌ای از کهکشان‌های درخشان در فاصله 35 سال نوری از زمین را تهیه کرده‌اند.

تمامی کهکشان‌های درخشان در فاصله 20 میلیون سال نوری از جمله راه شیری در یک صفحه محلی به عرض 34 میلیون سال و ضخامت 1.5 میلیون سال نوری قرار دارند.

به گفته «مک‌کال»، 12 کهکشان از مجموعه 14 کهکشان در این صفحه محلی از جمله راه شیری و آندرومدا، کهکشان‌ مارپیچی با دیسک‌های تختی هستند که ستارگان در آن شکل می‌گیرند و دو کهکشان دیگر نیز کهکشان‌ بیضوی هستند که در طرف مقابل انجمن غول‌ها واقع شده‌اند.

نتایج این مطالعه در مجله انجمن سلطنتی نجوم منتشر شده است.

موقعیت کهکشان راه شیری در نقشه «شورای غول‌ها»


ارسال توسط مصطفی شجیعی

پیج رنک

آرایش